Minder werkuren in Europa, maar tijdregistratie is complexer dan ooit

De vierdaagse werkweek is de afgelopen jaren een van de meest besproken onderwerpen in de Europese arbeidswereld geweest. Pilotprogramma’s, politieke voorstellen en vakbondsonderhandelingen hebben het onderwerp in het nieuws gehouden. Maar terwijl het debat voortduurt, heeft zich ondertussen al een reeks stillere veranderingen voltrokken.

In de hele EU hebben overheden in 2023 en 2024 hun arbeidstijdwetgeving bijgewerkt. Sommige wijzigingen gaan over hoe uren geregistreerd moeten worden, andere over hoe verlof werkt of wie de planning bepaalt. Samen wijzen ze op dezelfde conclusie: arbeidstijd wordt een dynamischer regelgevingsgebied, en bedrijven die ervan uitgaan dat de regels stabiel blijven, kunnen op het verkeerde been worden gezet.

Het debat over de vierdaagse werkweek is reëel, maar niet het hele verhaal

De belangstelling voor kortere werkweken is echt en groeiend. Portugal voerde in 2023 een landelijk pilotproject voor de vierdaagse werkweek uit, en de Italiaanse publieke sector introduceerde in november 2024 via een collectieve overeenkomst een verdichte vierdaagse werkweek. In Spanje bereikte een voorstel om de standaard werkweek van 40 naar 37,5 uur te verkorten zonder loonverlaging begin 2025 de Ministerraad, werd in september geblokkeerd, en zal naar verwachting terugkomen — het zou naar schatting 12 miljoen werknemers raken als het wordt goedgekeurd.

Dit weerspiegelt een bredere richting: meer flexibiliteit, meer autonomie voor medewerkers en meer regelgevende specificiteit rond arbeidstijd. Maar de vierdaagse werkweek blijft een debat. De wijzigingen die al van kracht zijn, zijn een ander verhaal.

Wat er al is veranderd

Diverse wetswijzigingen zijn in 2023 en 2024 in werking getreden, met directe gevolgen voor werkgevers. Landen kiezen verschillende benaderingen, maar de richting is dezelfde: de regels rond arbeidstijd worden gedetailleerder en gevarieerder.

Denemarken vereist nu dagelijkse tijdregistratie. Sinds 1 juli 2024 moeten alle Deense werkgevers de dagelijkse werkuren van hun medewerkers registreren, ongeacht bedrijfsgrootte of sector. Dit volgt op een uitspraak van het Europees Hof van Justitie uit 2019, onderdeel van een bredere EU-beweging richting verifieerbare arbeidstijdregistraties, waarbij de handhaving strenger wordt.

België en Frankrijk hebben de verlofrechten bijgewerkt. Beide landen sloten zich in 2024 nauwer aan bij de Europese Arbeidstijdenrichtlijn. Belgische medewerkers die ziek worden tijdens hun jaarlijkse vakantie kunnen die dagen nu behouden, en Franse medewerkers kunnen verlof opbouwen tijdens ziekteverlof, met een overdrachtstermijn van 15 maanden. Voor HR betekent dit dat verlofregistratie nu moet weergeven waarom verlof is opgenomen, niet alleen hoeveel dagen.

Hongarije en Tsjechië geven medewerkers meer controle over hun planning. Hongaarse medewerkers kunnen nu zelf het moment bepalen van minstens zeven verlofdagen, met een aankondigingstermijn van 15 dagen. In Tsjechië geldt het recht om zelf de werktijden te bepalen — voorheen alleen mogelijk voor medewerkers die vanuit huis werken — nu ook voor medewerkers op locatie, mits dit schriftelijk is overeengekomen. Beide wijzigingen betekenen minder controle voor leidinggevenden over wanneer er wordt gewerkt, en meer druk op vooruitplanning.

Griekenland gaat de andere richting op. Wet 5053/2023 staat werkgevers in specifieke sectoren, zoals continue 24/7-bedrijfsvoering, toe om een werkweek van tot zes dagen te verplichten, met een loontoeslag van 40% voor de zesde dag. Andere richting, dezelfde onderliggende dynamiek: arbeidstijdregelingen worden gevarieerder, niet uniformer.

De vraag die het stellen waard is

Niet elke wijziging is van toepassing op elk bedrijf, maar samen wijzen ze op iets dat voor alle bedrijven geldt: de regels rond arbeidstijd staan niet vast, en het tempo van verandering neemt toe. Dat roept een praktische vraag op: wanneer een regel verandert — of het nu gaat om een registratieverplichting, een verlofrecht of een urenlimiet — hoe lang duurt het voordat uw bedrijf die verandering daadwerkelijk doorvoert in de manier waarop u arbeidstijd registreert en beheert?

Als werkuren worden vastgelegd in een spreadsheet die iemand een paar jaar geleden heeft opgezet, is het antwoord: net zo lang als het iemand kost om het op te merken, te beslissen wat er moet worden bijgewerkt, en het correct door te voeren. In de tussentijd lopen de registraties niet meer in lijn met de actuele vereisten, en dat soort hiaat komt meestal op het slechtst mogelijke moment naar boven: bij een vraag over de loonadministratie, een geschil met een medewerker, of een compliancecontrole.

Bedrijven met een gestructureerde aanpak, waarbij planningen, verlofregels en registratieverplichtingen in het systeem zijn geconfigureerd in plaats van handmatig bijgehouden, zijn degenen die niet in paniek hoeven te raken zodra de volgende wijziging zich aandient.

Blijf op de hoogte van veranderende regelgeving

Als uw bedrijf actief is binnen meerdere, voortdurend veranderende regelgevingskaders, is het de moeite waard om te bekijken of uw systeem voor urenregistratie het tempo kan bijhouden. Probeer TimeMoto Cloud 30 dagen gratis.